Smutna rocznica

         Trochę osobiste wspomnienie. 

      Moi rodzice mieli niewiele płyt długogrających, ale była wśród nich płyta Ewy Demarczyk z muzyką Koniecznego. Słuchałem jej od dzieciństwa, później nauczyłem się śpiewać tę poezję drugim głosem, ponieważ wiersze te znałem na pamięć. Potem  pokochałem też, tak chyba trzeba powiedzieć, jej późniejsze nagrania (koncertowe, polskie i wersje rosyjskie -"Tomaszów" w tej wersji brzmi wyjątkowo pięknie). Wśród nich była między innymi jej interpretacja tego wiersza Mandelsztama (w udanym polskim przekładzie): 

    

      Maria Dąbrowska, której Dzienniki czytałem w każde wakacje podczas pobytu na podlaskiej wsi, pisała o jej występie w Opolu z wielkim entuzjazmem. 

    Zmartwiła mnie biografia artystki i  wypowiedziane przez nią bolesne słowa "Zawiodłam się na ludziach". 

     Kiedy w 1987 r z okazji Zjazdu Filozoficznego byłem w Piwnicy pod Baranami, już od wieków tam nie występowała, nie było też tego wieczoru Skrzyneckiego. Był Grechuta, ale w złej formie. Coś odegrał i zaśpiewał przy fortepianie i znikł. Jakoś smutno to zapamiętałem, choć sam wieczór był udany. Odgrywano tam żartobliwe scenki z niektórymi obecnymi na widowni myślicielami. Przyjemnie było trochę pośmiać się ze znanych filozofów. Byłem trochę zaabsorbowany obecnością koleżanki w zaawansowanej ciąży, którą miałem się opiekować i być może też coś przeoczyłem. 

       Niezbyt mi się podobały w pierwszej chwili żarty z marszałka Koniewa, który ocalił przed zniszczeniem zabytkową substancję Krakowa. "Marszałek Koniew wielki jest." Ale przy słowach "Łagodny i surowy" i ja się roześmiałem. 

       Mój wybitny Nauczyciel, matematyk i filozof, powiedział mi, że nie warto słuchać całymi dniami wszystkich referatów. "Niech Pan lepiej zwiedzi Kraków". Kraków, który przedtem znałem jedynie z wycieczki szkolnej, pozostawił na mnie niezatarte wrażenie, choć był niemal w ruinie.        

   Miałem wtedy dość istotne dla mnie przeżycie natury mistycznej. O dwunastej w południe w mroku i absolutnej pustce kościoła Św. Andrzeja, dostrzegłem zatopioną w kontemplacji staruszkę. Była tu sama - tylko z Bogiem lub z  Nicością. Nikt poza mną jej nie widział. Ludzie chodzą zwykle do kościoła także po to żeby ktoś ich widział. Dlatego też dają datki. Jej nie było to potrzebne. Zrozumiałem wtedy,  czym jest przeżycie jedności i obecności Bożej. I do dziś ten widok pamiętam. Przypomniałem go sobie widząc puste kościoły w Londynie. B. zrobiła mi w jednym z nich zdjęcie i wpadła w euforię -"Wyglądałeś jak Franz Kafka!" 

       Ludzie mają skłonność do ostentacji. Owa koleżanka, z którą zresztą opublikowałem wspólnie książkę, przez całą drogę pociągiem narzekała i pomstowała na "Kościół" i "kler". Wchodzimy do Katedry, a ona niemal padła na posadzkę. Szczerze bałem się o jej  zdrowie. 

      Obiecałem sobie, że w następnym roku odwiedzę znów Kraków. Ale nie byłem tam do tej pory. 

       Lubię i wzruszają mnie wszystkie piosenki Ewy Demarczyk. Również i takie teksty: 

       "Czemu włóczysz się tu jak widmo, Tyś z księżyca chyba spadł, ale wiem na polu jest zimno, a Ty masz we włosach wiatr". ("Na polu", jak to w Krakowie). 

      Ale, poza Skrzypkiem, najbardziej Tomaszów  Pocałunki i Deszcze. I oczywiście Garbus, bo go chyba Leśmian napisał o mnie. No, a Miron, czy nie genialny? 

    "Taki pejzaż" przytłacza mnie swą atmosferą. Lubię dłuższą wersję tego przygnębiającego tekstu, w którym Artystka brzmi tak intensywnie jakby śpiewała hinduską ragę. 

     Zdarzyło mi się też popłakać przy słowach innej piosenki: "Lecz ja jestem biedna i to mój sen, co całe życie trwa..." 

     O Ewie Demarczyk, nazywanej Czarnym Aniołem,  myślę z wdzięcznością...