Rozstania

       

                        Zdjęcie nazumi13 

          Niewiele mam ostatnio czasu, a ten jaki mi pozostaje, wypełniam robieniem zdjęć, słuchaniem dawnej muzyki i czytaniem książek. Zwykle są to ich stare wydania, które uważam za zabytkowe, nawet jeśli naruszył je ząb czasu. Kupowałem je kiedyś za grosze na jakimś straganie. Czasem z dedykacjami dla osób, których już na tym świecie nie ma. Jak ta pozostawiona w dwujęzycznym wydaniu poezji Jesienina.

    

      Przypomina mi ta dedykacja, przepisana z przekładu wiersza Poety, późnojesienne rozmowy o Jesieninie podczas spacerów w Łazienkach. Najbliższa mi wtedy osoba uwielbiała tego poetę, a mnie też wzruszały jego wiersze o starej matce i o bezlistnym klonie. Ale rozmawialiśmy więcej o jego życiu, trudnym, destrukcyjnym charakterze i stosunku do kobiet, o tragicznie bezsensownej śmierci i szalu Isadory Duncan. Miała z tym kłopot, ponieważ wielbiła go i czuła, że mogłaby być jego ofiarą. Padał często podczas tych rozmów deszcz, a schronić się mogliśmy jedynie do pobliskiej kawiarni w parku Agrykola, gdzie rozkoszą było napić się herbaty. 

      Ja sobie, nie pamiętam już kiedy, we wczesnej młodości, kupiłem tomik jego wierszy, do czytania których skłoniły mnie pieśni rosyjskiego Cygana Sliczenki do tekstów poety. Śpiewał też teksty banalne, ale zawsze "z duszą", bo "Cygan bez konia jest jak ptak bez skrzydeł" (jak mówił jeden z tych tekstów, w którym porwał ze sobą Cygankę z Taganki). 

       Zakochaliśmy się wtedy oboje w hinduskim śpiewaku Bimsenie Joshim, który miał już w tych nagraniach około osiemdziesiątki, ale miał jeszcze potężny i niezwykle uduchowiony głos, absolutnie genialny. Słuchałem wtedy bardzo wielu instrumentalnych rag, zachwycony grą wielu muzyków (jak największy z nich Ali Akbar Khan), ale Joshiego "odkryła" Ona. W pokoju jej londyńskiego mieszkania zapalała wieczorem świece, ubierała pięknie i leżąc na łóżku słuchaliśmy jego śpiewu. Mistyczny spokój i metafizyka udzielały się nam, podobnie jak kotom, które schodziły się do tego pokoju. To przedziwne jakie melancholia tych rag potrafiła nieść ze sobą ukojenie. (Jego rytmiczne bhajany mniej lubiłem). 

      Ragi,  szczególnie te bardziej melancholijne, poznałem tak dobrze, że ktoś zaproponował mi przeprowadzenie wykładów o nich w jakimś towarzystwie muzycznym. Propozycja była poważna, bo człowiek ten był uczestnikiem wielu festiwali muzycznych i muzyka była jego pasją.  Jednak jako osoba o sporej praktyce akademickiej musiałem odmówić, ponieważ nie jestem muzykologiem. Ali Akbar Khan powiedział, że jedną ragę poznaje się przez całe życie, podobnie jak ukochaną kobietę, żonę. A ja byłem jedynie melomanem, który słuchał tej muzyki może od dziesięciu lat. Mógłbym mówić tylko o moich wrażeniach, chociaż trochę też na ten temat czytałem. 

     Jedna z najbardziej przejmujących rag ukazuje sytuację rozłąki z osobą, którą się kochało, rozłąki na zawsze i to jak trudno po jej odejściu zacząć dzień, jak przerażający jest hałaśliwy świt wypełniony codzienną krzątaniną. A tak ma być już przez całe życie. W innej wersji jest to rozłąka duszy z Bogiem, na jaką jesteśmy w życiu skazani. Ja wolę jednak sens bardziej dosłowny. 

      Jakieś dziesięć lat temu nagle przestałem słuchać muzyki indyjskiej. Po części dlatego, że mieszkam wśród ludzi, a nie wszystkim się ona podoba. Ale bardziej z powodu pewnego przesytu i potrzeby słuchania czegoś innego. Czasami oczywiście do niej wracam, ale bez tej dawnej namiętności. Wtedy słuchałem nocnych rag w środku nocy, a innych o zmierzchu, przed świtem i w tej porze dnia, na które były przeznaczone. Nadal mam swoje ulubione. To samo dotyczy muzyki japońskiej, którą też całkiem dobrze poznałem przez tamte i późniejsze lata. 

     Wszystko na tym świecie przemija a przyzwyczajenie jest podobno naszą drugą naturą.