Wskrzeszanie zapomnianej muzyki

           "Jako, że ignorancja to stan spokojny i żadnych trudów nie wymagający, ludzie obierają go tłumnie."

           (La Bruyere)

          

    Gdyby kogoś, kto nie słucha od lat muzyki epoki baroku zapytać, kto to jest Wenzel Ludwig Elder von Radolt (1667-1716), to zapewne nic by mu to nie mówiło, albo może nawet pomyślałby, że to postać fikcyjna. I ja też nie znałbym jego Wiedeńskich koncertów lutniowych i "Symphonii g-moll", gdyby ich ktoś nie odgrzebał i nie opublikował, a ktoś inny nie nagrał.  On sam i jego życie tonie w jakimś mroku. Wiadomo jednak, że urodził się i umarł, zachowała się też dedykacja jego dzieła. Muzykolog umieszcza jego twórczość w kontekście epoki z utworami muzyków o wiele bardziej znanych jak Biber, Schmelzer, czy Muffat, ale zwykłego śmiertelnika nie skłoni to do ich wysłuchania.   Mnie zwabiły do tego trzy powody.  Zainteresowanie wykonaniami zespołu "Ars Antiqua Austria" znakomitego barokowego skrzypka Gunara Letzbora, upodobanie do utworów lutniowych lub z udziałem lutni i melancholia, o której wspomina Letzbor. Pisze on, że Concerto c-moll to jeden z najsmutniejszych utworów, jakie kiedykolwiek grał.  A podobna melancholia wabi do symfonii i Concerto e-moll, w którym uczestniczą zresztą trzy lutnie. Muzyka tych utworów nie sprawiła mi zawodu i jest bardzo piękna. Od lat słucham jej z taką samą przyjemnością i podziwem.

      Letzbor był tak nią zafascynowany, że chciał ją wykonywać chociaż nie odnaleziono partii pierwszych skrzypiec. Po dwóch latach poszukiwań odszukano gdzieś pełną instrumentację jednego z tych koncertów i lutnista Huber Hoffman zdecydował się, opierając się na tym wzorze instrumentacji, uzupełnić brakujące partie wszystkich koncertów. Po kolejnym roku, kiedy to dzieło ukończył, okazało się nieoczekiwanie, że odnaleziono oryginalne partie. Dalej muzycy musieli ustalić w jakiej instrumentacji najlepiej je wykonać, ponieważ w epoce baroku istniały cale rodziny podobnie brzmiących instrumentów.  Ta tak godna podziwu praca zakończyła się pełnym powodzeniem w 2008 r. Brzmienie jest pełne ekspresji i gęste, i znakomicie oddaje nastrój tych utworów.  

      Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że wykonywanie muzyki dawnej wymaga nie tylko zdolności muzycznych, ale także historycznej wiedzy i cierpliwości w penetrowaniu archiwów.  Większość znakomitych wykonań muzyki epoki baroku miała miejsce w ostatnich kilkudziesięciu latach, a przede wszystkim w "erze" tak pogardzanych obecnie z powodu snobizmu (i zachłanności handlujących) nagrań CD.  Nagrania te można odnaleźć w necie, ale trzeba wiedzieć czego szukać...A mało kto to wie.  Poza tym, w książeczkach CD zwykle zawarta była i wciąż jest, dość wyczerpująca wiedza, która pomaga zrozumieć kunszt tej muzyki.  Epoka nagrań winylowych utrwaliła nagrania wielu wybitnych dyrygentów, orkiestr i wirtuozów, uważanych czasem za "geniuszy interpretacyjnych."   Ale nawet nie zawsze słuszne przekonanie, że tak wybitnych interpretatorów już teraz nie ma, nie pomniejsza wartości wykonań mieszczących się w nurcie interpretacji "historycznie poinformowanych."  Na przykładzie muzyki barokowej widać, jak niewielka czasem granica dzieli muzyczne rzemiosło od wielkiej muzyki.  A czasem, jak w przypadku nieszczęsnego von Radolta, różnica ta jest niemal niedostrzegalna.  Pocieszające jest to, że dzięki takiej niestrudzonej działalności tak wiele muzycznych pereł nie spoczęło w wiekuistym zapomnieniu.

     Z nieco bardziej filozoficznego dystansu widać, w jakim stopniu przypadek i moda decydują o losie różnych cennych wytworów sztuki, czy literatury. Kilka osób, które znają moje teksty o muzyce,  zapewne zdziwi brak odniesień do mego życia. Ale w 2008 r nic istotnego się w nim nie wydarzyło. Przerwa po niechcianych burzach i przed chwilami szczęścia i kolejnymi burzami nie trwała zbyt długo. Nie chcę tego okresu mitologizować. - pozostawiam to jakiemuś Apollodorosowi.🙂 Wspomniane koncerty towarzyszą mi jednak do dzisiaj, co przy dziesiątkach tysięcy znanych mi nagrań jest raczej rzadkością. Ale, jak słusznie zauważył Spinoza "Muzyka jest dobra dla melancholika." 

     *

     Nie udało mi się znaleźć martwej natury, która bezpośrednio kojarzyłaby się z tą muzyką. Ale ta chyba być może...

     Chciałem też  zamieścić fragment jednego z tych utworów, który jest na Youtube, ale nie da się tego zrobić.  Zamieszczam więc jedynie okładkę płyty, wydanej przez wytwórnię Challenge Classics.