Rytuał ideologiczny a wiara w ludzkie wartości

   "Nikomu nie życzę źle. Nie umiem. Nie wiem jak to się robi." (Janusz Korczak)

          Mam wrażenie, że Lunamigotliwa powoli gaśnie wraz

z jej autorem, ale mimo to chciałbym na chwilę wrócić do

opozycji budzącej się do życia wiosny i niszczącej życie wojny. 

Znam osoby, które niemal wyłącznie poświęcają się dawaniu

upustu własnym emocjom związanym z wojną -  potępieniu,

nienawiści,  lękowi, komentowaniu bieżących zdarzeń,  

podkreślaniu własnej wyższości, dowcipkowaniu, tworzeniu 

mitologii walki dobra ze złem.  Z ludźmi tymi nie sposób 

rozmawiać ani dyskutować.   Przeważnie zawodzi ich poczucie 

krytycyzmu i orientacja we współczesnym świecie a także

świadomość tego, że mogą być poddawani manipulacji.   

Tym, co mnie przy tej okazji zainteresowało jest stosunkowo

niewielki wpływ inteligencji na tworzenie sądów na temat 

tej wojny, ale także niewielki wpływ przekonań religijnych, czy 

w ogóle wartościujących, jakby doszło do nagłej redukcji 

świadomości na poziom najbardziej prymitywnych reakcji.  

Czasem prowadzi to do zabawnych obserwacji.  Ale w takim, 

celowo podsycanym amoku niestety wybuchały światowe wojny.

     Oto mój znajomy buddysta, inteligentny, wrażliwy społecznie 

człowiek, zajmuje się demaskowaniem ludzi, którzy są przeciwni

poglądowi, że Rosję trzeba militarnie zmiażdżyć i upokorzyć.  

Zamiast wzorem Buddy przyczyniać się do pokoju i

niekrzywdzenia, martwi się, że Zachód tak mało angażuje się w

otwartą wojnę z  powodu  rzekomego oportunizmu.  Budda

jak wiadomo był przeciwny pozbawiania życia insektów,

a nie tylko ludzi.   Chodzi przecież o to, aby redukować

cierpienie, a toczenie wojen temu najwyraźniej nie służy. 

Nie chcę mówić, że jeśli Ukraina cierpi, to widać taka jest 

jej zbiorowa karma, bo to zakrawałoby na cynizm. Ale 

interesujące jest jak się ten punkt widzenia odnosi do 

praktyki medytacji.   

     Inny mój znajomy, zdeklarowany humanista, uważa, że 

Ukraińcy powinni bombardować rosyjskie miasta, żeby dać 

Ruskim odczuć, co sami robią.  W chwilę później jednak 

zauważa, że może wystarczyłoby niszczyć zabytki rosyjskiej 

kultury, żeby udowodnić swą moralną wyższość nad tymi 

kanaliami. Z Ruskimi nie można inaczej, uważa,  rozumieją 

tylko brutalną siłę.  

    Pobożny chrześcijanin złości się na papieża Franciszka, 

który nazwał pragnienie toczenia okrutnej wojny bez względu 

na ofiary, "świadomością kainową", a co więcej modlił się 

również za Putnia, zamiast chcieć go powiesić na rzeźnickim 

haku.   Franciszek bardzo dobrze wie, jak ludzie mordowali 

się z przekonaniem, że Bóg jest po ich stronie.   Sam zaś Jezus

niegdyś nie przyłączył się do radykałów toczących nieubłaganą 

walkę z Rzymem.  Wolał ponieść okrutną śmierć niż 

sprzeniewierzyć się miłości.  (Mówię tu o Jezusie a nie

o Kościele).

    Kochający muzykę meloman wyznaje, że przestał słuchać

rosyjskiej muzyki, za to odkrył dwóch wspaniałych ukraińskich

kompozytorów.  Jest przeciwny zakazom, ale jakoś nie ma serca

do jej słuchania. 

    Profesor filozofii pyta jaki jest polski synonim słowa Putin

i odpowiada - chuj. Jest wielce zdziwiony, że Zachód nie 

interweniuje na Ukrainie, a jedynie dostarcza tam ogromne

ilości broni.  Co za tchórze, boją się wojny światowej, jak kiedyś

Hitlera!  Putina należy powiesić.

    Wiekowy pisarz zapewnia, że gdyby był młody, to brałby

czynny udział w wojnie, bo to przecież wojna w obronie 

cywilizacji przed barbarzyńcami.  Kiedy okazało się, że

bohaterowie ukraińskich Termopilów zamiast polec w walce

wrócili po jakimś czasie spokojnie do domu, napisał, że

każdy ma prawo do mitu, ale teraz "cała Ukraina jest 

Termopilami."  

     Mnie to oczywiście nie dziwi - wojna jest stosunkowo blisko,

jest wynikiem imperialistycznej ideologii, a widok zbrodni 

wojennych i odpowiednie ich nagłaśnianie, wszystkich porusza. 

Dlaczego nie poruszał wcześniej, kiedy prowadzono równie, a 

nawet bardziej brutalne wojny, nikt się nie zastanawia.   

     Ale oburzenie jest również i  wśród tych, którzy nie chcą

kontynuacji wojny.  Jak zauważył inny profesor

filozofii, mając na myśli działania rządu:  "Niestety skurwysyny 

pchają nas do wojny światowej i wyjaśniają, że bomb, pocisków 

atomowych nie należy się bać...to coś jak espresso po posiłku."  

To człowiek raczej dobrotliwy, ale najwyraźniej trudno mu 

przejść nad pewnymi faktami do porządku dziennego.

    Ktoś już wcześniej wyjaśniał to tak: "W Polsce w ogóle nie

ma pacyfistów, są tylko tchórze! "  Bohater ów chciałby 

zapewne, aby i na polskie miasta spadały bomby, bo przecież

trzeba bronić cywilizacji przed hordami współczesnych 

Mongołów, którzy nie wiedzą jak wygląda miska klozetowa.    

    W moim poczuciu nie trzeba być pacyfistą, aby nie chcieć 

wojny i być przekonanym, że niesie ona ze sobą ogrom 

cierpienia.  Ktoś taki mógłby chcieć bronić swego kraju przed 

najazdem, ale wołałby jednak, aby do takiej konieczności nie 

doszło.  Niestety wojny trwają tak długo, jak długo ktoś ma 

polityczny interes w ich kontynuowaniu.

     To, co powyżej napisałem, nie jest moim wyznaniem wiary,

a jedynie konstatacją faktu, jak niewielki wpływ mają poglądy, 

które ludzie z dumą wyznają w obliczu tego rodzaju zagrożeń...

Przecież buddysta, chrześcijanin i humanistyczny ateista powinni

być szczególnie wyczuleni na ludzkie cierpienie i potrzebę 

szacunku dla każdego człowieka, a ktoś krytycznie myślący nie

ma powodu, aby uważać za jedynie prawdziwe informacje 

i interpretacje płynące z jednego propagandowego źródła.

Oczywiście nie jest o to łatwo w sytuacji, kiedy widzimy obrazy

wojennej przemocy i okrucieństwa.  Ale to pokazuje jak 

kruche są deklaracje o powszechnej miłości, życzliwości i

racjonalnym stosunku do tego, co się wydarza. Są to, jakby

powiedział socjolog, jedynie wartości deklarowane, a nie

rzeczywiście wyznawane.  A w pewnych sytuacjach już nawet

się ich nie deklaruje.  

      W dzieciństwie tłukliśmy się z bratem do krwi.  W końcu

wkraczała matka jako rozjemca i kiedy któryś z nas mówił:

"To on zaczął!"  - karciła nas i mówiła, że jej to nie obchodzi,

bo obaj krwawimy.   Myślę, że mimo wszystko lepiej teraz 

rozumiem ten matczyny punkt widzenia.  Nie chciała czekać

aż się ukatrupimy.  Ja zresztą nie byłem do tego skłonny i 

choć starszy brat starał się mnie zdominować, litowałem się

nad nim...

     Oczywiście wiem, że ktoś zauważy, że nie ma tu

analogii i powie o rozstrzeliwanych ludziach i gwałconych 

kobietach, o zabijaniu dzieci, o żądaniach terytorialnych 

i o konieczności walki z tyranią.  

    Ale ktoś inny może spytać, jaki jest sens bronienia miasta 

kosztem obrócenia go w ruiny i śmierci dziesiątek tysięcy 

niewinnych ofiar, kiedy wiadomo, że go się obronić nie da.  

Pytanie to ma charakter równie ogólny i odnosi się nie do

tej konkretnie sytuacji, ale i do wszystkich podobnych. 

Niestety w związku z tym negocjacje pokojowe utknęły na 

martwym punkcie. Putin i Ławrow mają nadzieję na sukces 

ofensywy,  Ukraińcy liczą na dostawy broni, a Biden nabrał 

przekonania o słabości militarnej Rosji.   Wybiorą więc 

długotrwałą wojnę na wyniszczenie, w której cierpieć będą 

zwykli ludzie...Mam nadzieję,  że Polska nie będzie w niej

uczestniczyć.  Czy nie wystarczy to, że przyjęliśmy prawie 

trzy miliony uchodźców?