O pewnym szaleńcu

     

    Najbardziej prestiżową nagrodą, jaką są wyróżniani  

japońscy pisarze jest nagroda Akutagawy, nazywanego

sumieniem Japończyków.   Jeden z najsłynniejszych

japońskich filmów Kurosawy jest ekranizacją jego

opowiadania "Rashomon - Brama demonów." Na

ponad miesiąc przed swą samobójczą śmiercią 

Akutagawa napisał "Życie pewnego szaleńca."  

"W 51 epizodach autor zapisał różne zdarzenia

i emocje z własnego życia, na które patrzył jakby

z lotu ptaka i ze świadomością bliskiej śmierci.

Pisał więc o sobie z dystansem, jak o osobie 

trzeciej" - napisał Mikołaj Melanowicz, tłumacz

utworu i autor wstępu.  

     

     "49. Wypchany łabędź

 

    Resztkami sił zabrał się do pisania autobiografii.

Lecz nie szło mu to łatwo. Zostały mu jeszcze duma,

sceptycyzm i trzeźwa kalkulacja.  I dlatego nie mógł

oprzeć się pogardzie wobec siebie samego. Z drugiej

jednak trony prześladowała go natrętna myśl, że

po zdjęciu skóry wewnątrz wszyscy są jednakowi. 

Spośród wielu autobiografii najczęściej wracał

myślą do książki "Z mojego życia. Zmyślenie i prawda."

Co więcej, był pewien, że utwór artystyczny nie może

wzruszyć każdego. Dzieło, które napisze, będzie raczej

dla tych, których życie przebiegało podobnie jak jego. 

Tak mu się przynajmniej zdawało. W tym celu 

zdecydował się przystąpić do pisania własnego Zmyślenia

i prawdy. 

     Ukończywszy Życie pewnego szaleńca, przypadkowo

w sklepie ze starzyzną natrafił na wypchanego łabędzia.

I mimo, że stał on z dumnie wzniesionym dziobem,

nawet jego pożółkłe skrzydła były przeżarte przez mole. 

Rozmyślając nad własnym życiem, poczuł w oczach

wzbierające łzy i na ustach gorzki uśmiech. Na drodze

przed nim czyhało tylko szaleństwo lub samobójstwo. 

Szedł samotnie pośród wieczornego tłumu, zdecydowany

czekać na swój los, który miał go unicestwić."

     (Akutagawa, "Życie pewnego szaleńca")

   ...

    Książka "Życie szaleńca i inne opowiadania", 

ukazała się w Wydawnictwie Akademickim "Dialog"

w serii "Skarby orientu" w 2015 r.   Akutagawa 

zmarł w roku 1927. 

    "Z mojego życia. Zmyślenie i prawda" to, jak

wszyscy wiedzą, autobiografia Goethego.  Znam

ją mniej więcej od połowy mojego życia i jest 

jedną z najbliższych mi książek.  

 

     Nie wspominam o kontekście historycznym 

śmierci pisarza i o jego chorobie. Ten, kogo by to

interesowało, może z łatwością dowiedzieć się

tego, nawet nie zaglądając do monografii 

Melanowicza poświęconej literaturze japońskiej.

"Śmierć Akutagawy przed ponad siedemdziesięciu 

laty uznano w Japonii za znak końca tzw. 

demokratycznej epoki Taisho, a zarazem za początek

nieslawnych czasów militaryzacji społeczeństwa

japońskiego..." 

     Jak wyrazisty i drapieżny jest język i wyobraźnia 

pisarza, możemy się zorientować czytając jego 

opowiadanie "W krainie wodników", zawierające 

"historię, którą opowiadał wszystkim w pewnym szpitalu

dla umysłowo chorych pacjent numer 23."

      "- Zwolnionych z pracy pracowników zabijamy,

a z ich ciał wytwarzamy produkty żywnościowe. 

Przeczytasz sobie o tym w gazecie. Ponieważ w 

tym miesiącu zwolniono z pracy 64 769 robotników,

spadła w konsekwencji cena mięsa. -

     - I oni tak bez protestu pozwalają się mordować? -

     - Choćby krzyczeli, i tak nic nie pomoże. Posiadamy

tak zwane prawo zabijania robotników[...]

     - W końcu państwo zmniejsza w ten sposób liczbę

głodujących i samobójców. Tylko troszkę gazu trującego

i już po wszystkim, prawie wcale nie cierpią. -

    - Ale jak wy to możecie jeść? -

    - Ach, nie gadaj głupstw!  Gdyby słyszał to Mag,

pękłby chyba ze śmiechu. A czyż niektóre dziewczęta

z niższych klas w waszym kraju nie sprzedają swego

ciała?  Niechęć do spożywania ciał robotników, to

zwykły sentymentalizm!"

 

     Bohater opowiadania uciekł, kiedy próbowano

poczęstować go kanapką, przysmakiem z ciała 

robotnika.

     Erich Fromm zauważa w "Ucieczce od wolności",

wnikliwym studium psychologii hitleryzmu, że w

chorym społeczeństwie człowiek uważany za 

nieprzystosowanego jest często bardziej zdrowy od

innych...