💧Problem winy nie tylko niemieckiej

      Zawsze mnie zastanawia jak możliwa jest wiara w Boga Miłości i entuzjazm dla obłędnej ideologii ludobójstwa. Większość chrześcijan w Niemczech poparła Hitlera a Papież byl mu przyjazny. Czytałem kilka dni temu o udziale franciszkanów we wstrzasających zbrodniach w Chorwacji. Czy, jak twierdzą niektórzy, w samej instytucji kościoła jest ten sam element autorytarny a mistycyzm wiary nie różni się od demonicznego misycyzmu hitlerowców? Czy dział tu jedynie strach? Oba te stwierdzenia uważam za zbyt uproszczone i mocne. Strach nie jest w stanie wzbudzić entuzjazmu, a zasada autorytetu działa niemal wszędzie.

     Jaspers tak pisał o panowaniu terroru w Niemczech: "Za panowania nazistów Niemcy były więzieniem. Dostać się do tego więzienia było winą polityczną. Gdy bramy więzienne raz się zatrzasną, od wewnątrz ich się nie wyłamie...Obarczać wszystkich więźniów winą za czyny haniebne ich nadzorców jest jawnie niesprawiedliwe. Mówi się, że miliony ludzi, miliony robotników i żołnierzy powinny były stawiać opór. Skoro tego nie uczyniły, skoro pracowały na rzecz wojny i walczyły, ponoszą winę. Na to należy odrzec: 15 milionów deportowanych cudzoziemców tak samo pracowało na rzecz wojny, jak robotnicy niemieccy."

     Cenię bardzo Jaspersa jako myśliciela i człowieka, który miał  odwagę nie utożsamiać się z nazizmem, ale nawet, gdyby temu argumentowi nic nie można było zarzucić (a nie jest tak), tłumaczy on tylko lęk, a nie entuzjazm.  Jedyne, co można powiedzieć to to, że za wszystko, co robimy, odpowiadamy przede wszystkim jako jednostki, świadome siebie osoby, a wina zbiorowa jakiejś wspólnoty, społeczeństwa  lub narodu,  jest już zawsze pewną abstrakcją. Uważam jednak, że chrześcijanin mógł przeciwstawić się okrucieństwu, skoro jego Zbawiciel umarł na Krzyżu. A oddawanie cesarzowi tego, co cesarskie, to już dość pokrętna 

nauka duchowa, zrozumiała jedynie w kontekście braku akceptacji dla fanatyzmu części Żydów, wzniecających samobójcze i tragiczne w skutkach powstania przeciwko władzy Rzymu.

      Powody sympatii Kościoła katolickiego i przedstawicieli wszystkich innych chrześcijańskich wyznań w Niemczech dla Hitlera (z wyjątkiem  Świadków Jehowy) były przede wszystkim trzy. Kościoły posiadają ziemskie dobra i władzę nad wiernymi i bronią ich. A konflikt z Wodzem mógłby to zniszczyć lub narazić na straty. Większe zagrożenie widziano w bolszewizmie a Hitlerowi przypisywano misję obrony cywilizacji i religii przed tą wschodnią zarazą. Antysemityzm i poczucie wyższości rasowej wobec Słowian był częścią niemieckiej kultury, podobnie jak podejrzany mistycyzm i militaryzm. Z tego punktu widzenia potencjalne ofiary Hitlera nie były uważane za takich samych ludzi.