Przed wejściem

      W "Zapiskach dla zabicia czasu" 
Kenko czytamy: 

    "Większość starych grobów, to
groby ludzi zmarłych w młodym wieku.
    Bywa, że człowiek uświadamia sobie,
ile błędów w życiu popełnił, dopiero gdy
złoży go nagle choroba i jego koniec 
jest bliski. To, co należało robić szybko,
robił powoli, a to, z czym można było
poczekać, robił zbyt szybko i teraz tego
żałuje. Tylko, co mu teraz z żałowania."

    Fragment, w którym znajdują się
te słowa, mówi o nietrwałości 
istnienia i o kroczeniu drogą Buddy. 
Kenko pochodził z rodziny kapłanów
Shinto i taki duchowy sposób 
patrzenia na świat był mu bliski...Jest 
w nim spory potencjał melancholii, 
ale moją uwagę przyciąga przede 
wszystkim zdanie, które odnosi się 
do działania i czasu. To bardzo trafna 
obserwacja, niezależnie od tego, czy 
ktoś przyjmie zaświatowy ideał 
buddyzmu, czy zgoła inny sposób 
patrzenia na życie: "To, co należało 
robić szybko..." itd. Choć, gdyby było
to takie proste, ludzie nigdy by nie
błądzili.

    Keiko pisze, że najlepiej modlić się
w świątyni w dni, kiedy nikogo w niej
nie ma, albo nocą.  
    Sprzyja to zapewne skupieniu
i kontemplacji, a nocą zaciera się  
granica między jawą a snem, światem
a zaświatami, tym, co realne, a
cudownością.          

   Ale po co w ogóle mielibyśmy 
wchodzić do świątyni?  
   
   Kiedy nocą przechadzam się w okół 
kościoła w Wilanowie, nie myślę 
o tym, żeby do niego wejść. Jak na 
okazały kościół wzniesiony w XIX 
wieku jest piękny, ale jest to tylko 
pomnik ludzkiej pychy i świadectwo 
przerażenia perspektywą wiecznego 
unicestwienia, graniczącego z 
obłędem. 
   Ta pycha i uniżona pokora 
wywołana obłędnym lękiem, 
dopełniają się wzajemnie. Kościół 
został na nich ufundowany. Wystarczy
przeczytać, co głoszą słowa wypisane
na jego tablicy.
    Wolałbym jak mistyk modlić
się na progu ruiny wzniesionej 
na urwistym nadmorskim brzegu,
z oknem wybitym w nicość. 
    Zbawiciel mówi przecież: 
Nie módl się w świątyni, tak, żeby
inni cię widzieli, ale świątynią jest
twa dusza, gdziekolwiek jesteś. 
A Franciszek szukał do modlitwy
pięknych łąk i innych ustronnych
miejsc na łonie natury. 
    Ale, po co w ogóle mielibyśmy 
się o coś modlić? Czy nie lepiej 
po prostu żyć i świadomie istnieć?   
   Rabbi Nachman z Bracławia 
napisał, że nad targowiskiem
życia istnieje niebo.  Wystarczy 
spojrzeć w górę, żeby je zobaczyć. 
Za chwilę nie będzie już 
sprzedających i kupujących, 
koni, straganów, ani wozów,
zysku ani straty, a niebo 
będzie istniało. A inny chasydzki 
mistrz pyta, dlaczego człowiek
chce zasłonić niebo swą małą
dłonią.  
     Ale jest też gorzkie świadectwo
Edelmana, który chciał ocalić
godność człowieka w płonącym
getcie i jakimś cudem (lub 
przypadkiem) przeżył.  "Tam w górze 
nikogo nie ma, a człowiek jest zły."
A jeśli to cud, że przeżył, to może
po to, aby istniało i takie 
świadectwo? ;-)

    Z pewnego punktu widzenia
nie ma znaczenia, czy niebo jest 
pełne, czy puste, czy życie ma 
jakikolwiek sens, a człowiek jest
dobry, czy wszystko dzieje się
w sposób naturalny, czy istnieją
cuda. I tak możemy albo żyć
dalej, albo się zabić. Większość
ludzi dopóki życie ich nie przygnie,
nie złamie lub nie zmiażdży, 
chciałoby żyć jak najdłużej 
opóźniając moment odejścia. 
    Wystarczy spojrzeć na 
zabiedzonych i okrutnie 
doświadczonych przez
los i choroby starych ludzi. 
Kiedyś w autobusie siedział 
na przeciwko mnie staruszek, 
który wglądał jak bezradne i 
przerażone dziecko. 
- Dlaczego muszę umrzeć? - 
pytał.
- Dlaczego muszę jeszcze żyć 
i cierpieć? -    
    Wróciłby chętnie na łono   
matki, która rodząc wydała
go na śmierć. Chciałem go 
pogłaskać po twarzy, ale nagle
znikł. Żyjemy i nic nie możemy
na to poradzić. 
    
   Czasem uważa się, że
medytacja jest czymś bardziej
racjonalnym niż modlitwa. Ale, 
czy tak naprawdę jest?
    Ocalała treść rozmów pasażerów 
pewnego samolotu, który zaczął 
nagle tracić  wysokość. W przerażeniu 
jedni żegnali się we łzach z rodziną 
lub próbowali pocieszyć najbliższych, 
inni modlili się do Boga, a pewien 
buddysta zachwycał się pięknem 
obłoków za oknem samolotu. 
     Niczym się nie różnimy od
pasażerów tego samolotu. U kresu
czeka nas zagłada...I jak na dłoni
widać, że łudzimy się myśląc, 
że cokolwiek możemy ocalić.  
Stosunkowo najwięcej sensu ma 
jeszcze troska o innych, ale
modlitwa i medytacja wydają się
absurdalne...Jednak ta troska
też jest złudna. Nie wiadomo, jak
długo przetrwa więź umarłego
z żyjącymi (skoro tego pierwszego 
już fizycznie nie ma), ani czy 
możliwe jest jakiekolwiek 
pocieszenie...Zachwyt nad 
obłokami wydaje się być w tej 
sytuacji przeżyciem z pogranicza 
psychozy. Oznacza bowiem 
odrealnienie... 
      
     Żyjemy jedynie złudzeniem 
wolności, które z rzeczywistą 
wolnością ma tyle wspólnego, co 
konanie liścia z wiatrem, który nim 
miota. Poeta napisał, że lecący 
nad oceanem liść jest wolny i
nie troszczy się o to, gdzie 
upadnie. To dość miłe złudzenie. 
     W świecie biologii jesteśmy
jedynie organizmami, a w świecie
społecznym - niewolnikami. Kiedy
urządzenie, którym jesteśmy 
popsuje się i ostatecznie wyłączy, 
na nic nam się nie przyda myśl, 
że istnieją nieskończone życie 
i kosmiczna energia. Życia nie
tylko nie da się ocalić, ale nawet
wyrazić w języku, który nie byłby
bełkotliwy.  

    Jak postaci z mistycznej
przypowieści chcemy otworzyć
bramę, ale łamie nam się 
przerdzewiały klucz, albo czekamy,
aż nam otworzą, a nikt się nie zjawia. 
Po co chcemy gdzieś wchodzić, 
kiedy żadnej bramy nie ma?   
A to, z czego wychodzimy nie
było może niczym więcej niż 
marzeniem sennym...