Wystrzał (opowieść rosyjska)

        - Coraz głupszy jestem Iwanie Iljiczu.  Ot, na przykład
wczoraj, kelner pyta mnie: "To, co zwykle Piotrze
Michajłowiczu?"  A ja tak patrzę na niego i mówię:
"Rzecz oczywista, Stiepanie Pawłowiczu." ale zupełnie
nie pamiętam, com ostatnio zamawiał. Mija piętnaście
minut, a ten mi stawia na stole półmisek z wędzonym 
węgorzem i karafkę z likierem. "Jak to? - pytam, "Rozum
żeś chyba postradał, przecie węgorz  z likierkiem nie 
idzie." "A faktycznie" - powiada - "Pomyliłem się, proszę 
mi darować Wasza łaskawość, miała być oczywiście 
wódeczka."  "No!" - powiedziałem i jeszcze zmarszczyłem
brwi, a ten mi zamiast wódki przynosi słodkie wino. 
Zrugałem go mocno: "O żesz ty w dusze ziewany!", itd. 
rozumiesz chyba, że się zdenerwowałem. A ten mi mówi:
"Wasza Wielmożność wybaczy!  Zakochałem się...
Nieszczęśliwie. Chyba muszę skończyć samobojem." 
Dobry ze mnie człowiek i obywatel, Iwanie Iljiczu, ulitowałem
się nad nim i mówię: "Żeby mi to było, kanalio, ostatni 
raz!"  Wytargałem go za te pejsy, bo mi wstyd było 
przed gośćmi i mówię: "W try miga przynieś mi wódkę!"
Alem się zreflektował, bo to przecież Żyd nie był, tylko
najszczerszy Rosjanin... -
       - I co było dalej, Piotrze Michajłowiczu? - 
       - Kroję, uważasz, węgorza, a ten jak na mnie nie
skoczy!   Wyjąłem szablę i porąbałem go na kawałki,
a w łeb mu strzeliłem, kiedy spadł na podłogę...Wąż
wił się jeszcze trochę, aż skonał.  A to bydlę tymczasem 
przychodzi, rozkłada ręce i jęczy: "Ona mnie nie chce!"  
I stawia przede mną opasłą flaszkę. "Co to jest!" - wołam. 
"To rum, Wasza Ekselencjo!"  Tak mi się jakoś dziwnie 
w głowie zrobiło, zrobiłem się czerwony na twarzy i
wypaliłem mu prosto w łeb...Wynoszą go, a ja myślę:
"Boże, com ja uczynił!"  Ale Uljanow podchodzi do mnie
i mówi:  "Postąpiłeś honorowo!  Przez cały czas
cię obrażał, a ty do niego z sercem!  Zeznam, że to 
było zabójstwo w afekcie."  -
      - No przecież, że było! - 
      - Ale, czy sąd podzieli ten punkt widzenia? Podobno
Jego Wysokość, sam Car we własnej osobie, zakazał
ubijania w restauracji. - 
      - Słyszałem o tym. To potem jak Siemionow bombę
podłożył...Ale niepotrzebnie się martwisz. Powiozą cię
na Sybir, a po dziesięciu latach wrócisz odmłodniały.  
Bibliotekę ze sobą zabierzesz, a kto wie,  może i żonę, 
dziatki i służbę. A tam powietrze surowe, ale zdrowe. - 
      - A nie w więźniu mnie zamkną? -  
      - A skądże znowu!...Ten Stiepan Pawłowicz polityczny
był.  I Ciebie też skażą za politykę. A jako polityczny
i  do tego hrabia, nie będziesz miał psiej doli.  A wiesz,
jakie ryby tam są po jeziorach?  Obłowisz się... -
       - Boga się bardziej boję, Iwanie Iljiczu. Stoi przecież
napisane "Nie morduj!"  Chyba, że na wojnie, albo w 
pojedynku, albo niewierną żonę-sukę z zazdrości, 
bezczelnego mużyka zachłostać lub skazańca powiesić...
Ale ubić za węgorza!  Za trunek?...A jak Pan Bóg się nie 
zlituje? - 
       - Zlituje się!  Na cerkiew chybaś łożył? - 
       - Zaniedbałem...Człowiek co innego miał na głowie. - 
       - Nie przejmuj się!  Pan Bóg też człowiek, to człeka
zrozumie.  Ale na wszelki wypadek sporządź testament. -
       - Jak to, testament? - 
       - Nie chciałem ci nic mówić, ale przewodniczył będzie
Ozorkin, a jeśli nie on, to Rublow, a z oboma miałeś
zatarg.  Niewinnego obywatela -  powiedzą - ubiłeś! 
I to z premedytacją. starannie wszystko zaplanowałeś. 
Gdyby były jakieś okoliczności łagodzące, to może 
dałoby się podciągnąć pod inny paragraf, a tak, musi
być sprawiedliwie: "ŻYCIE ZA ŻYCIE!" - 
       - ŁŻESZ, IWANIE ILJICZU! - 
       - Przekonasz się, gdy będzie już  za późno!...Ale
mogę cię z tego wybronić.  Udowodnię, że kelner
babrał się w polityce. A ty byłeś ostatnio mocno nieswój
i chociaż poczytalny, nie byłbyś w stanie zaplanować
zbrodni, bo to by przekraczało możliwości twej  
inteligencji...Mam nadzieję, że zdajesz sobie sprawę 
z powagi sytuacji. Z kogoś innego zdarłbym, ale po 
starej znajomości pomogę ci prawie gratis, pod 
jednym wszakże warunkiem. - 
       - Jakim? - 
       - Przepiszesz połowę mająteczku na Gruszę,
córkę Prochora Piotrowicza...A w stosownym czasie
zaślubi ją  mój bratanek.  I wszystko pozostanie w 
rodzinie. - 
       - Nie, Iwanie Iliczu. PO MOIM TRUPIE! - 
       - Całkiem trafnie to określiłeś!...Jestem w 
doskonałych stosunkach zarówno z Ozorkinem,  
jak i z Rublowem.  Mogę nawet udowodnić, że
węgorz, którym cię poczęstowano, naszpikowany
był  cyjankiem. -
       - Jedną czwartą...przepisać mogę. - 
       - Dobra, dawaj jedną czwartą. Nie będę się
spierał ze starym przyjacielem. - 
       - A jak pójdę do piekła? -
       - Dasz na remont dachu świątyni. - 
       - Ale myślisz, że zły ze mnie człowiek? -
       - Skądże znowu!  Ten kelnerzyna powiedział
ci chyba, że pragnie się zabić. Wiesz, jaki to 
byłby dla niego kłopot. - 
       I nie wiadomo, jak skończyłaby się ta historia,
gdyby nie głupi pomysł Piotra Michajłowicza, że
pójdą razem na cmentarz i położą kwiaty na
grobie ofiary, a Pan Bóg z pewnością to zobaczy. 
Zmierzch już był, kiedy tam poszli, a przy tym byli
trochę wlani.  Podchodzą do grobu, a tu coś się
rusza i pełznie jak wąż...A to był węgorz, nie piskorz!  
A zza nagrobka pojawia się szczerbata kelnerska 
morda i płacze: "A tak ją kochałem!"  
      Podobno Piotra Michajłowicza trafiła apopleksja,
kiedy to usłyszał, a znowuż Iwan Iljicz tak przeląkł się
ducha, że uciekając potknął się o kamień i zabił
na śmierć. A nieboszczyk gonił go jeszcze dalej, 
bo tego nie zauważył, po drodze i po całym lesie. 
      Jest jakaś sprawiedliwość na tamtym świecie!  
Zresztą i na tym bywa...Ozorkina chłopi rżnęli piłą,
a Rublow szedł pijany groblą i wpadł do stawu. 
      Tyle na ten temat wiem, ja Mysz polna, z tego,
co słyszałam, a słuch mam dobry...